Kategorie
Kredyty frankowe O wyrokach sądowych Prawo w praktyce

FRANKI: SN W PEŁNYM SKŁADZIE O FRANKOWICZACH

Po dwóch przełożonych terminach i alarmie bombowym, 11 maja 2021 r. odbyło się w końcu posiedzenie pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego w sprawie pytań dotyczących sposobu rozstrzygania spraw kredytobiorców umów walutowych (tzw. frankowiczów) przeciwko bankom o unieważnienie umów lub stwierdzenie bezskuteczności niektórych zapisów umów oraz o zapłatę.

Oto lista pytań:

  1. Czy w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie wiąże konsumenta, możliwe jest przyjęcie, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów? (trzeba jednak stanowczo podkreślić, że wbrew stanowisku banków nie ma w prawie polskim ani europejskim przepisu, który mógłby zostać tu wprowadzony w miejsce niedozwolonych klauzul i dlatego należy albo umowę unieważnić, albo pozostawić w formie czysto złotówkowej);
  2. Czy w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego (to kredyt wyrażony w PLN i przeliczony do CHF przez bank celem zawyżania spłat) do takiej waluty umowa może wiązać strony w pozostałym zakresie?
  3. Czy w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu denominowanego (to kredyt wyrażony w CHF i przeliczany na PLN instrumentalnie przez bank w chwili wypłaty kredytu) w walucie obcej umowa ta może wiązać strony w pozostałym zakresie?
  4. Czy w przypadku nieważności lub bezskuteczności umowy kredytowej, w wykonaniu której bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają odrębne roszczenia z tytułu nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron, czy też powstaje jedynie jedno roszczenie, równe różnicy spełnionych świadczeń, na rzecz tej strony, której łączne świadczenie miało wyższą wysokość? (to pytanie powinno zostać rozstrzygnięte zgodnie z przebijającą się w Sądzie Najwyższym tzw. teorią dwóch kondykcji),
  5. Czy w przypadku nieważności lub bezskuteczności umowy kredytowej z powodu niedozwolonego charakteru niektórych jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się od chwili ich wypłaty? (pytanie to ma olbrzymie znaczenie dla ustalenia czy oprócz nieważności lub bezskuteczności kredytobiorcy będzie przysługiwała zapłata),
  6. Czy, jeżeli w przypadku nieważności lub bezskuteczności umowy kredytowej którejkolwiek ze stron przysługuje roszczenie o zwrot świadczenia spełnionego w wykonaniu takiej umowy, strona ta może również żądać wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych przez drugą stronę? (to pytanie Sąd Najwyższy powinien rozstrzygnąć negatywnie ponieważ te roszczenia banków są całkowicie bezpodstawne).

Te skomplikowane kwestie na przestrzeni ostatnich dwóch lat były przedmiotem wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. w sprawie Dziubak, oraz wyroków i uchwał SN (np. w sprawie wspomnianej już wyżej teorii dwóch kondykcji czyli odrębności roszczeń kredytobiorcy i banku a nie ich różnicy).

Ostatnio Sąd Najwyższy nadał tej teorii moc zasady prawnej.

Ujednolicenie odpowiedzi na te pytania ze strony Sądu Najwyższego pozwoli jeszcze łatwiej rozstrzygać sprawy w sądach powszechnych – a co za tym idzie kredytobiorcom łatwiej będzie określić:

  • czy bank zgodzi się na ugodę i jakiej treści, a jeśli nie – czego oczekiwać w związku z wniesieniem pozwu lub sprzeciwu od nakazu zapłaty ze strony banku,
  • w jaki sposób sformułować żądanie pozwu,
  • o jaką kwotę wystąpić i jak napisać uzasadnienie.
Kategorie
Kredyty frankowe O wyrokach sądowych

Franki: świetna najnowsza uchwała SN

Jako zwolennicy uwzględniania roszczeń frankowiczów w sporach z bankami bardzo się cieszymy, że Sąd Najwyższy po raz kolejny utrwalił w sprawach frankowych teorię zgodnie z którą konsument może dochodzić zwrotu kwot wpłaconych bankowi niezależnie od tego ile dotychczas mu wpłacił.

To znakomity argument dla tych, którzy nie zdążyli spłacić bankowi nawet należności głównej, czyli mówiąc innymi słowy – wierzytelność banku z tytułu wypłaty kredytu przewyższa wierzytelność kredytobiorcy z tytułu dotychczasowej spłaty.

Nie jest to jednak żadna przeszkoda do wystąpienia z pozwem o zapłatę tej kwoty, która została spłacona.

Jeśli zatem bank wypłacił 300.000 zł kredytu, a w chwili wystąpienia z pozwem konsument spłacił na rzecz banku kwotę 200.000 zł to i tak ma prawo do dochodzenia zwrotu całej kwoty 200.000 zł.

Przykład

Bank ma w tej sprawie ewentualne odrębne roszczenie o zwrot wypłaconej kwoty – ale jest ograniczony np. 3 letnim terminem przedawnienia roszczenia.

Jest to efekt uznania tzw. teorii dwóch kondykcji jako adekwatnej do rozpatrywania zwrotu tzw. bezpodstawnego wzbogacenia.

Ten kierunek orzeczniczy rozpoczął m. in. wyrok Sądu
Najwyższego z 11 grudnia 2019 r. (V CSK 382/18), omówiona wyżej uchwała zapadła 16 lutego 2021 r. (III CZP 11/20), a kolejnym silnym głosem SN na rzecz konsumentów ma być uchwała całej Izby Cywilnej SN zaplanowana na 25 marca 2021 r.

Kategorie
COVID-19 Finanse w sprawach rodzinnych Odszkodowania od władzy Prawo w praktyce

Czy państwo ma prawo mnie wywłaszczyć?

Autostrady, linie kolejowe czy np. Centralny Port Komunikacyjny, to nie tylko inwestycje celu publicznego, ale również kolizje z własnością prywatną właścicieli nieruchomości (działek, gruntów rolnych, domów i mieszkań).

Warto odpowiedzieć sobie na aktualne pytania na ten temat:

  1. Czy w takich sytuacjach państwo może wywłaszczać właścicieli? TAK. Podstawą jest ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz.U.2020.1990 t.j., pełny tekst ustawy bezpłatnie do pobrania tutaj).
  2. W jakich przypadkach jest to możliwe? Np. gdy nie ma innej możliwości realizacji zatwierdzonej inwestycji celu publicznego. Co to znaczy? Dla właściciela może to np. oznaczać możliwość zaprezentowania argumentacji iż są możliwości inne niż pozbawienie go nieruchomości,
  3. czy jest to nieodwołalne? NIE. Decyzja starosty o wywłaszczeniu jest zawsze zaskarżalna odwołaniem do organu II instancji, a ta – do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a następnie do NSA.
  4. jak można przeciwdziałać wywłaszczeniu?
    1. Przede wszystkim wskazywać na inne możliwości realizacji inwestycji (bardzo duże pole manewru),
    2. Poza tym przeszkodą może być groźba eksmisji, która jest obecnie niemożliwa z uwagi na ustawę antycovidową (póki co nie ma od tego wyjątków, mimo że trwają prace parlamentarne pod kątem np. Centralnego Portu Komunikacyjnego),
    3. w związku z tym można w sądzie wykazywać niezgodność przepisów o eksmisji z Konstytucją i prawem Unii Europejskiej i żądać wstrzymania egzekucji,
    4. warto podkreślić, że trudniej jest wywłaszczyć nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym – np. nieposiadające księgi wieczystej, czy będące przedmiotem postępowań spadkowych,
    5. istotne jest wskazywanie na uchybienia proceduralne, dotyczące na przykład kodeksu postępowania administracyjnego, czy przepisów art. 48-52 ustawy o Centralnym Porcie Komunikacyjnym,
    6. kolejnym sposobem może być argumentacja, że niezbędna do wywłaszczenia jest jedynie część nieruchomości, a nie całość,
    7. można również zawrzeć dobrowolną umowę z władzą.
  5. O jakie odszkodowanie mogę walczyć w razie wywłaszczenia?
    1. w formie innej nieruchomości (również z dopłatą) albo w formie pieniężnej,
    2. w formie pieniężnej odszkodowanie rynkowe.
    3. Co to oznacza ? Istotne jest położenie, lokalizacja, wartość i stan, ceny gruntów i lokali w danej okolicy,
    4. ważne jest przeznaczenie i stan infrastuktury,
    5. warto zatem pamiętać, że działka inwestycyjna ma znacznie wyższą wartość niż działka rolna,
    6. przykładowo – dla Centralnego Portu Komunikacyjnego zasady wyliczania odszkodowań określa art. 47 ustawy o Centralnym Porcie Komunikacyjnym.

Niezależnie od tego, za działania władzy publicznej – nawet te zgodne z prawem, niezależnie od odszkodowania za wywłaszczenie, sąd może przyznać na zasadzie słuszności odrębne odszkodowanie.

Warto pamiętać, że przy tak ogromnym przedsięwzięciu istnieje szereg działań, które można podjąć indywidualnie i zbiorowo w celu uchronienia się od wywłaszczenia lub szkody majątkowej.

Kategorie
Finanse domowe Get Back Kredyty frankowe Odszkodowania Prawo w praktyce Spory umowne

4 drogi działania konsumenta

  1. Konsument „mądry po szkodzie”

Czasem przed agresywnym marketingiem bronić się trudno i nieraz zwykły obywatel (czyli konsument) zostaje „naciągnięty” przez bank (na kredyt/lokatę), ubezpieczyciela (na polisę) czy przed sprzedającego (na produkt).

Nieraz konsultant telefoniczny ubarwi ofertę tak, że wydaje się atrakcyjna, pozornie dostosuje ją do oczekiwań konsumenta i przekona do zawarcia umowy, która w rzeczywistości ma zupełnie inny kształt.

A konsument co do tego, że stracił, orientuje się dopiero po paru miesiącach, czyli dawno po upływie terminu na odstąpienie od umowy…

Czy można coś na to poradzić? TAK!

Czy możliwych rozwiązań jest wiele? TAK!

2. Umowa zawarta telefonicznie a formularze (opcja nr 1)

Nieraz niekorzystną umowę konsument zawrze np. telefonicznie. Obowiązkiem przedsiębiorcy jest wtedy przesłanie pełnej dokumentacji umowy (w tym formularza odstąpienia, regulaminu, wzorca itp.) konsumentowi niezwłocznie po zawarciu umowy.

Najczęściej jednak niekorzystne informacje nie są wyjaśnione (np. wysokość opłaty manipulacyjnej/administracyjnej) a w razie sporu przedsiębiorca argumentuje że konsument mógł samodzielnie zapoznać się z treścią umowy.

Jednakże w grę wchodzi art. 385 § 1 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym w razie sprzeczności treści umowy z wzorcem umowy strony są związane umową – czyli tym, co przedsiębiorca „obiecał” przez konsultanta.

3. Niedozwolone postanowienia umowne (opcja nr 2)

Bardzo często umowy konsumenckie oparte są o tzw. klauzule abuzywne, czyli niedozwolone postanowienia umowne. W tego typu postanowieniach celują często banki oraz instytucje finansowe (np. w umowach frankowych), ale również innego typu przedsiębiorcy.

Zgodnie z art. 385(1) § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.

Będą to w szczególności umowy/formularze/OWU/regulaminy narzucone przez sprzedającego, a ich wadliwość bada się na chwilę zawarcia umowy.

4.Wprowadzenie w błąd (opcja nr 3)

Zgodnie z regulacją art. 84 § 1 k.c. w razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Błąd taki musi być istotny.

Jeżeli oświadczenie woli było złożone innej osobie (czyli jeśli doszło do zawarcia odpłatnej umowy), uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć.

Manipulacja faktami i „ubarwianie” rzeczywistości przed przedstawiciela/pracownika sprzedającego (np. co do ryzyka kursowego) może świadczyć o wywołaniu u kupującego błędu.

5. Nieuczciwe praktyki rynkowe – odszkodowanie (opcja nr 4)

Nawet gdyby odrzucić trzy powyższe opcje, to nieraz konsument mógłby sformułować swoje roszczenie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.

W myśl tych przepisów praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu (art. 4 ust. 1).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął.

Do klasycznych przykładów tego typu zachowania należy misselling, czyli sprzedaż produktów lub usług konsumentowi de facto niepotrzebnych, w dodatku w oparciu o okrojone informacje.

W tej sytuacji konsument może dochodzić odszkodowania w oparciu o regulację art. 12 tej ustawy.

6. Podsumowanie

Przedsiębiorcy stosują mnóstwo najróżniejszego rodzaju nieuczciwych praktyk marketingowych i tych o charakterze prawnym, w celu doprowadzenia do zawarcia umowy.

Jednakże nawet po zawarciu takiej umowy jej skuteczność można podważyć, a zapłacone środki odzyskać – gdyż sądy zasądzają konsumentom zwroty środków, wraz z odsetkami i kosztami.

Kategorie
Prawo w praktyce Spory umowne Windykacja firmowa

Czy hipoteka wyklucza skargę pauliańską ?

Niekoniecznie.

Przesłanką zastosowania przepisów o ochronie wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika (art. 527 § 1 k.c.) jest istnienie po stronie dłużnika świadomości pokrzywdzenia wierzyciela – a nie brak zabezpieczeń innego rodzaju, np. hipoteki.

Istnienie takiego zabezpieczenia nie wyłącza możliwości
pokrzywdzenia wierzyciela – gdyż do pokrzywdzenia dochodzi
również wskutek takiego stanu faktycznego majątku dłużnika, który powoduje niemożność, utrudnienie lub
odwleczenie zaspokojenia wierzyciela.

W każdym przypadku potrzebna staje się jednak dalsza ocena,
uwzględniająca również charakter zabezpieczenia hipoteką przymusową, a zmierzająca do zbadania, czy
sytuacja wierzyciela uległa pogorszeniu w związku z koniecznością dodatkowego, znacznego nakładu kosztów,
czasu i ryzyka
, wywołanego dochodzeniem zaspokojenia z nieruchomości, której własność została przeniesiona
na inny podmiot.

Kategorie
Finanse domowe Odszkodowania Odszkodowania od władzy Prawo w praktyce Spory pracownicze Szkody medyczne Wypadki drogowe

Zadośćuczynienie dla bliskich ciężko chorej osoby

Zapraszam do lektury tekstu z wtorkowej „Rzeczpospolitej”, w którym omawiam szanse otrzymania w sądzie zadośćuczynienia przez bliskich osoby w ciężkim stanie zdrowia. 🤔

Link do wydania internetowego: https://www.rp.pl/Rzecz-o-prawie/309019994-Michal-Burtowy-Sa-szanse-na-zadoscuczynienie-dla-bliskich-chorego.html

Kategorie
Odszkodowania Prawo w praktyce Spory umowne

Powód może uzyskać dane hejtera

W tym celu, na przykład w procesie o ochronę dóbr osobistych, należy złożyć do sądu rozpoznającego sprawę wniosek o udostępnienie danych użytkownika IP przez administratora strony, na której doszło do pomówienia (czyli przypisania nieprawdziwych, negatywnych cech) lub zniewagi (czyli obrazy).

Sąd zażąda tych danych od przedsiębiorcy prowadzącego dany portal
prawo pozwala na ujawnienie sądowi tych danych, a firma nie może odmówić przekazania informacji powołując się np. na art. 159 ust. 2 pkt 4 Prawa telekomunikacyjnego.

Już wcześniej podobne orzeczenia wydawał Naczelny Sąd Administracyjny, a obecnie stanowisko takie jednoznacznie wyraża Sąd Najwyższy.

Kategorie
Finanse domowe Odszkodowania Prawo w praktyce Spory umowne

Desielgate i rezultaty „akcji serwisowej”

Na wstępie – podstawowe pojęcia:

Dieselgate” to medialne określenie afery, polegającej na:

  • stosowaniu w samochodach grupy Volkswagen (marki: VW, Audi, Skoda, Seat, Porsche i Bugatti) produkowanych po 2008 roku oprogramowania do sterowania silnikiem, które zaniżało wartości emisji tlenków azotu podczas testów;
  • wprowadzaniu opinii publicznej w błąd co do parametrów pojazdów i ich oprogramowania (np. w materiałach reklamowych i dokumentach homologacyjnych).

Akcja serwisowa” to określenie wdrożonego przez grupę Volkswagen pod wpływem presji opinii publicznej i organów kontrolnych planu naprawy wadliwych pojazdów.

Mimo zapewnień koncernu okazuje się, że w wielu pojazdach poddanych akcji serwisowej moc oraz moment obrotowy spadają średnio o 10 procent. Wzrasta natomiast zużycie paliwa.

Na podstawie pomiarów eksperci twierdzą, że moment obrotowy został zredukowany przy niższych prędkościach obrotowych (możliwe, że przesunięto czas wtrysku), a celem było zmniejszenie emisji CO2.

Oznacza to szkodę poniesioną przez właściciela takiego pojazdu, którą zrekompensować musi koncern. Jak już wiadomo, odszkodowania można dochodzić przed sądem swojego miejsca zamieszkania.

Kategorie
Bez kategorii Finanse domowe Odszkodowania Prawo w praktyce Spory umowne Windykacja firmowa

Przełomowe orzeczenie ws. „dieselgate”

  1. Właściwy jest sąd polski (miejsca zamieszkania kupującego)

Jeśli właściciel zawarł w Polsce umowę kupna wadliwego Volkswagena (ale także, Seata, Skody, Porsche czy Audi) w związku z tzw. aferą Dieselgatemoże pozwać koncern Volkswagen przed sąd swojego miejsca zamieszkania.

Taka jest konkluzja wyroku Trybunału Sprawiedliwości EU z dnia 9 lipca 2020 r. w/s Verein für Konsumenteninformation vs. Volkswagen AG (sygn. C‑343/19).

TSUE orzekł, że w przypadku gdy:

  • w danym państwie członkowskim pojazdy zostały niezgodnie z prawem wyposażone przez ich producenta w oprogramowanie manipulujące danymi dotyczącymi emisji spalin, a następnie
  • zostały nabyte od osoby trzeciej w innym państwie członkowskim,
  • miejsce urzeczywistnienia się szkody znajduje się w tym ostatnim państwie członkowskim.

2. Termin przedawnienia

Co do zasady wynosi 3 lata. W tym przypadku jednak na świecie doszło już do kilku skazań, a zatem można przyjąć, że sąd polski również uznałby, że mamy do czynienia z czynem zabronionym – co oznaczałoby 20-letni termin przedawnienia.

Poza tym korzystne dla kupujących jest to, że nawet jeśli pojazd został zakupiony ponad 3 lata temu, to termin przedawnienia nie może biec wcześniej niż od września 2015 r., kiedy to ujawniono proceder montowania w samochodach produkowanych przez koncern Volkswagen AG oprogramowania, pozwalającego na manipulację wynikami pomiarów emisji z układu wydechowego.

Natomiast w mojej ocenie początek biegu terminu może być jeszcze późniejszy – a mianowicie od opublikowania w 2018 r. badań przeprowadzonych przez Australijskie Stowarzyszenie Motoryzacyjne we współpracy z Paryską Federacją Internationale de l’Automobile, z których wynika, że nie da się usunąć wadliwości systemu.

Wysokość odszkodowań może wynosić nawet 30% wartości auta.

Kategorie
Finanse domowe Finanse w sprawach rodzinnych Odszkodowania Prawo w praktyce Spory pracownicze

Prawo karne a odzyskanie kontaktów z dzieckiem

Czy prawidłowa realizacja wymaga wprowadzenia nowego typu przestępstwa do kodeksu karnego?

Czy suma przymusowa przewidziana w przepisach dotyczących procesu cywilnego nie wystarczy?

Czy za utrudnianie kontaktów należy się odszkodowanie od państwa?

O tym w najnowszym numerze czasopisma „Prokuratura i Prawo”.