Kategorie
COVID-19 O wyrokach sądowych Odszkodowania Odszkodowania od władzy

COVID: nielegalny mandat

COVID-19 to temat-rzeka również dla prawników.

Z tego powodu w poprzednich wpisach pisałem o innych aspektach tego zagadnienia, a mianowicie, że koronawirus to powód do odszkodowania za przewlekłe postępowanie sądowe, że różnego rodzaju odszkodowanie może należeć się z tytułu kwarantanny.

Obecnie chciałem rozwinąć post, który dotyczył braku maseczki. Jak widać już w czerwcu pojawiały się orzeczenia, które uznawały mandaty za brak maseczki za nielegalne.

Następnie zaczęły zapadać wyroki w sprawach skarg obywateli na decyzje Sanepid. Dla zainteresowanych przytaczam niektóre wyroki.

  • 1. Wyrok WSA w Warszawie

W jednej z takich spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. VIII SA/WA 491/20) uznał, że nałożenie 5.000 zł kary było nielegalne bo naruszało art. 7, art. 52 ust. 1-3 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP (dotyczyło sprawy z kwietnia 2020 r.).

Sąd uznał, że nie doszło do realnego i bezpośredniego zagrożenia, a poza tym tak daleko idące ograniczenia nie mogły być nakładane rozporządzeniem.

Ponadto samo rozporządzenie wykraczało poza delegację w ustawie o chorobach zakaźnych i zapobieganiu zakażeń wśród ludzi. W stanie prawnym obowiązującym w kwietniu pozwalała ona bowiem nakładać jedynie obowiązki na osoby chore i podejrzane o chorobę.

  • 2. Wyrok WSA w Opolu

Podobny wyrok wydał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (sygn. II SA/Op 219/20), który uchylił decyzję wojewódzkiego inspektora sanitarnego w sprawie nałożenia kary w wysokości 10.000 zł. Fryzjer – w okresie obowiązywania zakazu świadczenia takich usług – strzygł klienta i w dodatku obaj przebywali bez maseczek. Fryzjer został ukarany mandatem i karą administracyjną.

Sąd uznał, że rozporządzenie dotyczące obostrzeń zostało wydane z naruszeniem Konstytucji RP, zwłaszcza art. 31 ust. 3 oraz art. 22 Konstytucji.

WSA w Opolu stwierdził wprost, że obostrzenia związane z ograniczeniem działania niektórych przedsiębiorców zostały wprowadzone z naruszeniem konstytucji, co uprawnia przedsiębiorców do dochodzenia odszkodowania za utracony zarobek.

  • 3. Wyrok WSA w Gliwicach

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję inspektora sanitarnego, który nałożył 5 tys. zł kary na mężczyznę za odmowę poddania się kwarantannie po przekroczeniu granicy nie poddał się. (sygn. akt III SA/Gl 421/20, wyrok z 12 stycznia 2021 r.).

Sąd w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku powołał się na argument który ma istotne znaczenie – a mianowicie taki, że skoro nie wprowadzono stanu klęski żywiołowej, to ograniczenia podstawowych wolności i praw człowieka nie mogą mieć miejsca (dotyczy to np. wolności osobistej czy swobody działalności gospodarczej).

Warto na te wyroki powoływać się w innych, podobnych sprawach.

Kategorie
COVID-19 O wyrokach sądowych Odszkodowania Odszkodowania od władzy

COVID: czy koronawirus to powód do odszkodowania?

TAK.

W niedawnym wyroku Sąd Najwyższy uznał, że za przewlekłość w rozpoznaniu apelacji (wynosiła ok. 1,5 r., w tym z powodu koronawirusa) należy się poszkodowanemu zadośćuczynienie.

Zadośćuczynienie to odpowiednia suma pieniężna za stres i frustrację, spowodowane przewlekłością postępowania sądowego.

W tej sprawie Sąd Najwyższy miał na uwadze przeprowadzone w sprawie czynności międzyinstancyjne, obiektywny czynnik jakim było przejście sędziego w stan spoczynku czy stan epidemiczny związany z rozprzestrzenianiem się koronawirusa, który niewątpliwie przyczynił się do opóźnienia w rozpatrywaniu spraw sądowych.

Z tych względów, w ocenie Sądu Najwyższego, kwota 2.500 zł rekompensuje zaistnienie i skutki przewlekłości postępowania.

Ponadto z uwagi na to, że w sprawie nie został wyznaczony termin rozprawy apelacyjnej Sąd Najwyższy zalecił Sądowi Apelacyjnemu rozpatrzenie sprawy w terminie trzech miesięcy od dnia zwrotu akt.

O orzeczeniu można przeczytać tutaj.

Kategorie
COVID-19 Finanse w sprawach rodzinnych Odszkodowania od władzy Prawo w praktyce

Czy państwo ma prawo mnie wywłaszczyć?

Autostrady, linie kolejowe czy np. Centralny Port Komunikacyjny, to nie tylko inwestycje celu publicznego, ale również kolizje z własnością prywatną właścicieli nieruchomości (działek, gruntów rolnych, domów i mieszkań).

Warto odpowiedzieć sobie na aktualne pytania na ten temat:

  1. Czy w takich sytuacjach państwo może wywłaszczać właścicieli? TAK. Podstawą jest ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz.U.2020.1990 t.j., pełny tekst ustawy bezpłatnie do pobrania tutaj).
  2. W jakich przypadkach jest to możliwe? Np. gdy nie ma innej możliwości realizacji zatwierdzonej inwestycji celu publicznego. Co to znaczy? Dla właściciela może to np. oznaczać możliwość zaprezentowania argumentacji iż są możliwości inne niż pozbawienie go nieruchomości,
  3. czy jest to nieodwołalne? NIE. Decyzja starosty o wywłaszczeniu jest zawsze zaskarżalna odwołaniem do organu II instancji, a ta – do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a następnie do NSA.
  4. jak można przeciwdziałać wywłaszczeniu?
    1. Przede wszystkim wskazywać na inne możliwości realizacji inwestycji (bardzo duże pole manewru),
    2. Poza tym przeszkodą może być groźba eksmisji, która jest obecnie niemożliwa z uwagi na ustawę antycovidową (póki co nie ma od tego wyjątków, mimo że trwają prace parlamentarne pod kątem np. Centralnego Portu Komunikacyjnego),
    3. w związku z tym można w sądzie wykazywać niezgodność przepisów o eksmisji z Konstytucją i prawem Unii Europejskiej i żądać wstrzymania egzekucji,
    4. warto podkreślić, że trudniej jest wywłaszczyć nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym – np. nieposiadające księgi wieczystej, czy będące przedmiotem postępowań spadkowych,
    5. istotne jest wskazywanie na uchybienia proceduralne, dotyczące na przykład kodeksu postępowania administracyjnego, czy przepisów art. 48-52 ustawy o Centralnym Porcie Komunikacyjnym,
    6. kolejnym sposobem może być argumentacja, że niezbędna do wywłaszczenia jest jedynie część nieruchomości, a nie całość,
    7. można również zawrzeć dobrowolną umowę z władzą.
  5. O jakie odszkodowanie mogę walczyć w razie wywłaszczenia?
    1. w formie innej nieruchomości (również z dopłatą) albo w formie pieniężnej,
    2. w formie pieniężnej odszkodowanie rynkowe.
    3. Co to oznacza ? Istotne jest położenie, lokalizacja, wartość i stan, ceny gruntów i lokali w danej okolicy,
    4. ważne jest przeznaczenie i stan infrastuktury,
    5. warto zatem pamiętać, że działka inwestycyjna ma znacznie wyższą wartość niż działka rolna,
    6. przykładowo – dla Centralnego Portu Komunikacyjnego zasady wyliczania odszkodowań określa art. 47 ustawy o Centralnym Porcie Komunikacyjnym.

Niezależnie od tego, za działania władzy publicznej – nawet te zgodne z prawem, niezależnie od odszkodowania za wywłaszczenie, sąd może przyznać na zasadzie słuszności odrębne odszkodowanie.

Warto pamiętać, że przy tak ogromnym przedsięwzięciu istnieje szereg działań, które można podjąć indywidualnie i zbiorowo w celu uchronienia się od wywłaszczenia lub szkody majątkowej.

Kategorie
COVID-19 O wyrokach sądowych Prawo w praktyce

COVID: Czy mandat za brak maseczki jest legalny?

Pojawiają się już orzeczenia, z których wynika że nie.

Z analizy ich argumentacji wynika, że zarówno zakaz przemieszczania się jak i nakaz noszenia maseczek zostały wprowadzone bezprawnie, z naruszeniem Konstytucji RP.

Postanowienie SR w Kościanie z 3 czerwca 2020 r., sygn. II W 71/20.

Kategorie
COVID-19 Odszkodowania Odszkodowania od władzy Prawo w praktyce Szkody medyczne

COVID: Odszkodowanie za kwarantannę?

Tak, to możliwe.

Przykłady można mnożyć, ale w tym wpisie skupię się na roszczeniach od Skarbu Państwa.

  1. Co z wadliwą decyzją?

Jak wiadomo – Skarb Państwa odpowiada za decyzje swoich organów, do których należą np. Inspekcja Sanitarna (tzw. sanepid) oraz Straż Graniczna. W razie błędów w decyzjach dotyczących kwarantanny (np. złe oznaczenie terminów błędy testów) albo innych nieprawidłowości (np. nieuzasadnione przedłużanie izolacji, opóźnienie w badaniu) można decyzję zaskarżyć odwołaniem, a nawet skargą do sądu administracyjnego.

Będzie to słuszne tym bardziej, jeśli wskutek decyzji dane osoby nie mogły dojechać opuścić kraju lub do niego wjechać, albo nie dojechały w terminie do miejsca zatrudnienia i straciły pracę lub zlecenie.

Gdy organ albo sąd administracyjny orzeknie, że decyzję wydano z naruszeniem prawa, poszkodowany będzie miał otwartą możliwość ubiegania się w sądzie o zadośćuczynienie i odszkodowanie za wydanie decyzji niezgodnej z prawem.

2. Odszkodowanie możliwe również bez decyzji

Gdy wskutek bezprawnej kwarantanny doszło do naruszenia wolności czy więzi rodzinnych (przymusowa izolacja), lub – przykładowo – utracono zarobek lub wyjazd wakacyjny, a powodem była działalność podmiotów leczniczych lub laboratoriów, możliwa jest również odpowiedzialność niezależna od decyzji administracyjnej. może również w niektórych przypadkach od razu wystąpić z powództwem o odszkodowanie (obejmującym np. zmniejszony zarobek) lub o zadośćuczynienie za naruszenie dobra osobistego, jakim jest wolność. 

Podstawą będzie art. 417 par. 1-2 Kodeksu cywilnego.

W pewnych przypadkach Kodeks cywilny daje możliwość uzyskania odszkodowania oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę także na zasadach słuszności. Do przykładowych mogą należeć sytuacje, gdy doszło do niezdolności poszkodowanego do pracy lub znajduje się on w ciężkim położeniu materialnym.

W tym kontekście warto także pamiętać, że sądy wydają rozstrzygnięcia uznające nakładane przez organy władzy obostrzenia za nielegalne.

Inną, poważną grupą roszczeń są te, które wiążą się z odpowiedzialnością za zarażenie koronawirusem.

Kategorie
COVID-19 Windykacja firmowa

Ułatwienia dla spółek handlowych

Tarcze antywirusowe 1.0 oraz 2.0 usprawniły nieco funkcjonowanie spółek handlowych – pozwalając na dostosowanie się do współczesnej techniki oraz ułatwiając składanie sprawozdań finansowych.

Przepisy te wynikają z ograniczeń związanych z pandemią Covid-19, ale niektóre z nich i tak przydadzą się w ich działaniu spółek na przyszłość (dotyczy to także windykacji).

Ułatwienia obejmują wszystkie najważniejsze organy spółek handlowych – zgromadzenia wspólników, walne zgromadzenia, zarządy i rady nadzorcze.

Zmiany umożliwiły zdalny udział w zgromadzeniach wspólników, walnych zgromadzeniach akcjonariuszy, posiedzeniach zarządów i rad nadzorczych. Można w nich uczestniczyć z dowolnego miejsca za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Ponadto, każda spółka publiczna została zobowiązana do zapewnienia transmisji obrad walnego zgromadzenia w czasie rzeczywistym. Wydaje się, że w praktyce transmisja powinna się odbywać poprzez udostępnienie linka do konferencji na stronie internetowej spółki, ale do chwili obecnej nie pojawiły się szczegółowe wytyczne w tym zakresie (informacja z portalu www.ey.com).

Są to rozwiązania, o które spółki od dawna walczyły, gdyż wiele niepotrzebnych sporów wywoływał brak podstawy prawnej do organizowania tych czynności w formie tele- i wideokonferencji, co miało miejsce ale częściej na podstawie postanowień aktów założycielskich.

Po drugie – ze względu na to, że Covid-19 przypada na okres sporządzania, zatwierdzania i składania sprawozdań finansowego za 2019 r., podmiotom zobowiązanym wydłużono te terminy.

Najważniejsze terminy, jakie zostały przedłużone to:

  • termin na zamknięcie ksiąg rachunkowych (o 3 miesiące, a dla podmiotów objętych nadzorem finansowym o 2 miesiące),
  • termin na sporządzenie zestawienia obrotów i sald kont księgi głównej na koniec roku obrotowego (o 90 dni, a dla podmiotów objętych nadzorem finansowym o 60 dni),
  • termin na zakończenie inwentaryzacji (90 dni, a dla podmiotów objętych nadzorem finansowym o 60 dni),
  • termin na sporządzenie rocznego sprawozdania finansowego, w tym do sprawozdań sporządzanych na innych dzień bilansowy oraz sprawozdań z działalności jednostki (o 3 miesiące, a dla podmiotów objętych nadzorem finansowym o 2 miesiące),
  • termin na zatwierdzenie rocznego sprawozdania finansowego (o 3 miesiące, a dla podmiotów objętych nadzorem finansowym o 2 miesiące).

Kategorie
COVID-19 Prawo w praktyce Spory pracownicze

Zwrot kosztów pracowniczych

Jest perspektywa dla pracowników wykonujących na polecenie pracodawców swoje obowiązki zdalnie.

Projekt Tarczy 4.0 (tzw. „tarczy Emilewicz”) zakłada, że pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom sprzęt i materiały niezbędne do pracy z domu i „obsługę̨ logistyczną”.

Inny z przepisów projektu mówi o tym, że do pracy zdalnej będzie można skierować, jeśli pracownik ma umiejętności i możliwości techniczne oraz lokalowe do jej wykonywania.

Dla przedsiębiorców może to oznaczać konieczność uwzględnienia wniosków pracowników o sfinansowanie im warunków do pracy zdalnej, lub też zwrot kosztów poniesionych na to przez pracownika.

Może to również oznaczać konieczność uprzedzenia przez pracodawców tych wniosków poprzez zmiany w regulaminach.

Kategorie
COVID-19 Prawo w praktyce

Rozprawy cywilne online

Tarcza 3.0 wprowadziła nowe zasady do procesu cywilnego, zgodnie z którymi w okresie stanów epidemicznych z powodu COVID-19 oraz w ciągu 1 roku od odwołania ostatniego z nich:

  • rozprawę przeprowadza się co do zasady na odległość (czyli strony mogą łączyć się z sądem z domu, za pomocą komunikatorów internetowych),
  • sąd może zdecydować o rozprawie z udziałem stron w budynku sądu o ile zdecyduje że nie jest to nadmierne zagrożenie – na decyzję sądu można wpływać składając umotywowany wniosek;
  • w skrajnych przypadkach może odbyć się posiedzenie niejawne (czyli bez żadnego udziału stron). Na to przysługuje sprzeciw w terminie 7 dni od zawiadomienia;

Ponadto możliwe będzie wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym.

Ponadto istnieją większe możliwości rozpoznania apelacji oraz skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Kategorie
COVID-19 Prawo w praktyce

Bieg terminów cywilnych i administracyjnych

Do dnia 24 maja 2020 r. mocą ustawy wstrzymane były terminy w postępowaniach cywilnych (i administracyjnych). Od tego dnia przywraca się ich bieg.

Dotyczyło to terminów prawa materialnego (np. przedawnienia, terminów zawitych), jak również terminów procesowych.

Istotne konsekwencje to:

  • jeśli termin został wstrzymany czyli nie rozpoczął biegu wcale (np. wezwanie zostało odebrane w trakcie obowiązywania przepisu o zatrzymaniu terminów) to termin rozpoczyna bieg od dnia 24 maja 2020 r.,
  • jeśli termin uległ zawieszeniu w trakcie biegu (np. zobowiązanie/wezwanie zostało odebrane 4 dni przed wstrzymaniem terminu), to pozostały 3 dni do jego upływu i biegną one dalej od dnia 24 maja 2020 r.

Należy zatem niezwłocznie podjąć stosowne czynności, z tym że w razie gdyby dochowanie termin sądowego było niemożliwe bez winy strony to należy złożyć wniosek o jego przedłużenie, a jeśli termin procesowy już minął – wniosek o jego przywrócenie.

Kategorie
COVID-19 Finanse domowe Prawo w praktyce

Nowy sposób ochrony przed wyzyskiem

Tarcza 3.0 wprowadza również nowe przepisy do Kodeksu karnego. Mają one chronić głównie konsumentów, pożyczkobiorców i inne osoby dotknięte nieuczciwą windykacją.

Oprócz podstawowego przestępstwa wyzysku (art. 304 § 1. k.k.) nowe przepisy będą pozwalały karać każdego, kto w zamian za udzielone świadczenie pieniężne żąda zapłaty:

  • zawyżonych odsetek,
  • innych nieuzasadnionych i zawyżonych kosztów.

Za to przestępstwo grozi kara więzienia od 3 miesięcy do lat 5.