Kategorie
COVID-19 O wyrokach sądowych Odszkodowania Odszkodowania od władzy

COVID: nielegalny mandat

COVID-19 to temat-rzeka również dla prawników.

Z tego powodu w poprzednich wpisach pisałem o innych aspektach tego zagadnienia, a mianowicie, że koronawirus to powód do odszkodowania za przewlekłe postępowanie sądowe, że różnego rodzaju odszkodowanie może należeć się z tytułu kwarantanny.

Obecnie chciałem rozwinąć post, który dotyczył braku maseczki. Jak widać już w czerwcu pojawiały się orzeczenia, które uznawały mandaty za brak maseczki za nielegalne.

Następnie zaczęły zapadać wyroki w sprawach skarg obywateli na decyzje Sanepid. Dla zainteresowanych przytaczam niektóre wyroki.

  • 1. Wyrok WSA w Warszawie

W jednej z takich spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. VIII SA/WA 491/20) uznał, że nałożenie 5.000 zł kary było nielegalne bo naruszało art. 7, art. 52 ust. 1-3 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP (dotyczyło sprawy z kwietnia 2020 r.).

Sąd uznał, że nie doszło do realnego i bezpośredniego zagrożenia, a poza tym tak daleko idące ograniczenia nie mogły być nakładane rozporządzeniem.

Ponadto samo rozporządzenie wykraczało poza delegację w ustawie o chorobach zakaźnych i zapobieganiu zakażeń wśród ludzi. W stanie prawnym obowiązującym w kwietniu pozwalała ona bowiem nakładać jedynie obowiązki na osoby chore i podejrzane o chorobę.

  • 2. Wyrok WSA w Opolu

Podobny wyrok wydał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (sygn. II SA/Op 219/20), który uchylił decyzję wojewódzkiego inspektora sanitarnego w sprawie nałożenia kary w wysokości 10.000 zł. Fryzjer – w okresie obowiązywania zakazu świadczenia takich usług – strzygł klienta i w dodatku obaj przebywali bez maseczek. Fryzjer został ukarany mandatem i karą administracyjną.

Sąd uznał, że rozporządzenie dotyczące obostrzeń zostało wydane z naruszeniem Konstytucji RP, zwłaszcza art. 31 ust. 3 oraz art. 22 Konstytucji.

WSA w Opolu stwierdził wprost, że obostrzenia związane z ograniczeniem działania niektórych przedsiębiorców zostały wprowadzone z naruszeniem konstytucji, co uprawnia przedsiębiorców do dochodzenia odszkodowania za utracony zarobek.

  • 3. Wyrok WSA w Gliwicach

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję inspektora sanitarnego, który nałożył 5 tys. zł kary na mężczyznę za odmowę poddania się kwarantannie po przekroczeniu granicy nie poddał się. (sygn. akt III SA/Gl 421/20, wyrok z 12 stycznia 2021 r.).

Sąd w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku powołał się na argument który ma istotne znaczenie – a mianowicie taki, że skoro nie wprowadzono stanu klęski żywiołowej, to ograniczenia podstawowych wolności i praw człowieka nie mogą mieć miejsca (dotyczy to np. wolności osobistej czy swobody działalności gospodarczej).

Warto na te wyroki powoływać się w innych, podobnych sprawach.

Kategorie
COVID-19 O wyrokach sądowych Odszkodowania Odszkodowania od władzy

COVID: czy koronawirus to powód do odszkodowania?

TAK.

W niedawnym wyroku Sąd Najwyższy uznał, że za przewlekłość w rozpoznaniu apelacji (wynosiła ok. 1,5 r., w tym z powodu koronawirusa) należy się poszkodowanemu zadośćuczynienie.

Zadośćuczynienie to odpowiednia suma pieniężna za stres i frustrację, spowodowane przewlekłością postępowania sądowego.

W tej sprawie Sąd Najwyższy miał na uwadze przeprowadzone w sprawie czynności międzyinstancyjne, obiektywny czynnik jakim było przejście sędziego w stan spoczynku czy stan epidemiczny związany z rozprzestrzenianiem się koronawirusa, który niewątpliwie przyczynił się do opóźnienia w rozpatrywaniu spraw sądowych.

Z tych względów, w ocenie Sądu Najwyższego, kwota 2.500 zł rekompensuje zaistnienie i skutki przewlekłości postępowania.

Ponadto z uwagi na to, że w sprawie nie został wyznaczony termin rozprawy apelacyjnej Sąd Najwyższy zalecił Sądowi Apelacyjnemu rozpatrzenie sprawy w terminie trzech miesięcy od dnia zwrotu akt.

O orzeczeniu można przeczytać tutaj.

Kategorie
COVID-19 Finanse w sprawach rodzinnych Odszkodowania od władzy Prawo w praktyce

Czy państwo ma prawo mnie wywłaszczyć?

Autostrady, linie kolejowe czy np. Centralny Port Komunikacyjny, to nie tylko inwestycje celu publicznego, ale również kolizje z własnością prywatną właścicieli nieruchomości (działek, gruntów rolnych, domów i mieszkań).

Warto odpowiedzieć sobie na aktualne pytania na ten temat:

  1. Czy w takich sytuacjach państwo może wywłaszczać właścicieli? TAK. Podstawą jest ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz.U.2020.1990 t.j., pełny tekst ustawy bezpłatnie do pobrania tutaj).
  2. W jakich przypadkach jest to możliwe? Np. gdy nie ma innej możliwości realizacji zatwierdzonej inwestycji celu publicznego. Co to znaczy? Dla właściciela może to np. oznaczać możliwość zaprezentowania argumentacji iż są możliwości inne niż pozbawienie go nieruchomości,
  3. czy jest to nieodwołalne? NIE. Decyzja starosty o wywłaszczeniu jest zawsze zaskarżalna odwołaniem do organu II instancji, a ta – do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a następnie do NSA.
  4. jak można przeciwdziałać wywłaszczeniu?
    1. Przede wszystkim wskazywać na inne możliwości realizacji inwestycji (bardzo duże pole manewru),
    2. Poza tym przeszkodą może być groźba eksmisji, która jest obecnie niemożliwa z uwagi na ustawę antycovidową (póki co nie ma od tego wyjątków, mimo że trwają prace parlamentarne pod kątem np. Centralnego Portu Komunikacyjnego),
    3. w związku z tym można w sądzie wykazywać niezgodność przepisów o eksmisji z Konstytucją i prawem Unii Europejskiej i żądać wstrzymania egzekucji,
    4. warto podkreślić, że trudniej jest wywłaszczyć nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym – np. nieposiadające księgi wieczystej, czy będące przedmiotem postępowań spadkowych,
    5. istotne jest wskazywanie na uchybienia proceduralne, dotyczące na przykład kodeksu postępowania administracyjnego, czy przepisów art. 48-52 ustawy o Centralnym Porcie Komunikacyjnym,
    6. kolejnym sposobem może być argumentacja, że niezbędna do wywłaszczenia jest jedynie część nieruchomości, a nie całość,
    7. można również zawrzeć dobrowolną umowę z władzą.
  5. O jakie odszkodowanie mogę walczyć w razie wywłaszczenia?
    1. w formie innej nieruchomości (również z dopłatą) albo w formie pieniężnej,
    2. w formie pieniężnej odszkodowanie rynkowe.
    3. Co to oznacza ? Istotne jest położenie, lokalizacja, wartość i stan, ceny gruntów i lokali w danej okolicy,
    4. ważne jest przeznaczenie i stan infrastuktury,
    5. warto zatem pamiętać, że działka inwestycyjna ma znacznie wyższą wartość niż działka rolna,
    6. przykładowo – dla Centralnego Portu Komunikacyjnego zasady wyliczania odszkodowań określa art. 47 ustawy o Centralnym Porcie Komunikacyjnym.

Niezależnie od tego, za działania władzy publicznej – nawet te zgodne z prawem, niezależnie od odszkodowania za wywłaszczenie, sąd może przyznać na zasadzie słuszności odrębne odszkodowanie.

Warto pamiętać, że przy tak ogromnym przedsięwzięciu istnieje szereg działań, które można podjąć indywidualnie i zbiorowo w celu uchronienia się od wywłaszczenia lub szkody majątkowej.

Kategorie
Finanse domowe Odszkodowania Odszkodowania od władzy Prawo w praktyce Spory pracownicze Szkody medyczne Wypadki drogowe

Zadośćuczynienie dla bliskich ciężko chorej osoby

Zapraszam do lektury tekstu z wtorkowej „Rzeczpospolitej”, w którym omawiam szanse otrzymania w sądzie zadośćuczynienia przez bliskich osoby w ciężkim stanie zdrowia. 🤔

Link do wydania internetowego: https://www.rp.pl/Rzecz-o-prawie/309019994-Michal-Burtowy-Sa-szanse-na-zadoscuczynienie-dla-bliskich-chorego.html

Kategorie
COVID-19 Odszkodowania Odszkodowania od władzy Prawo w praktyce Szkody medyczne

COVID: Odszkodowanie za kwarantannę?

Tak, to możliwe.

Przykłady można mnożyć, ale w tym wpisie skupię się na roszczeniach od Skarbu Państwa.

  1. Co z wadliwą decyzją?

Jak wiadomo – Skarb Państwa odpowiada za decyzje swoich organów, do których należą np. Inspekcja Sanitarna (tzw. sanepid) oraz Straż Graniczna. W razie błędów w decyzjach dotyczących kwarantanny (np. złe oznaczenie terminów błędy testów) albo innych nieprawidłowości (np. nieuzasadnione przedłużanie izolacji, opóźnienie w badaniu) można decyzję zaskarżyć odwołaniem, a nawet skargą do sądu administracyjnego.

Będzie to słuszne tym bardziej, jeśli wskutek decyzji dane osoby nie mogły dojechać opuścić kraju lub do niego wjechać, albo nie dojechały w terminie do miejsca zatrudnienia i straciły pracę lub zlecenie.

Gdy organ albo sąd administracyjny orzeknie, że decyzję wydano z naruszeniem prawa, poszkodowany będzie miał otwartą możliwość ubiegania się w sądzie o zadośćuczynienie i odszkodowanie za wydanie decyzji niezgodnej z prawem.

2. Odszkodowanie możliwe również bez decyzji

Gdy wskutek bezprawnej kwarantanny doszło do naruszenia wolności czy więzi rodzinnych (przymusowa izolacja), lub – przykładowo – utracono zarobek lub wyjazd wakacyjny, a powodem była działalność podmiotów leczniczych lub laboratoriów, możliwa jest również odpowiedzialność niezależna od decyzji administracyjnej. może również w niektórych przypadkach od razu wystąpić z powództwem o odszkodowanie (obejmującym np. zmniejszony zarobek) lub o zadośćuczynienie za naruszenie dobra osobistego, jakim jest wolność. 

Podstawą będzie art. 417 par. 1-2 Kodeksu cywilnego.

W pewnych przypadkach Kodeks cywilny daje możliwość uzyskania odszkodowania oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę także na zasadach słuszności. Do przykładowych mogą należeć sytuacje, gdy doszło do niezdolności poszkodowanego do pracy lub znajduje się on w ciężkim położeniu materialnym.

W tym kontekście warto także pamiętać, że sądy wydają rozstrzygnięcia uznające nakładane przez organy władzy obostrzenia za nielegalne.

Inną, poważną grupą roszczeń są te, które wiążą się z odpowiedzialnością za zarażenie koronawirusem.

Kategorie
Odszkodowania Odszkodowania od władzy Wypadki drogowe

Niebezpieczne przejścia dla pieszych

W ostatnich miesiącach – szczególnie w Wielkopolsce – miało miejsce kilka poważnych wypadków z udziałem pieszych. Potrącenia miały miejsce również na przejściach dla pieszych oraz w pobliżu przystanków komunikacji miejskiej.

Jak wynika z danych prokuratur, w sprawach tych zostały skierowane już akty oskarżenia do Sądów. Kierujący pojazdami zostali oskarżeni o nieumyślne naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym, powodujące wypadek drogowy w ten sposób, że kierując pojazdem nie zatrzymali się celem ustąpienia pierwszeństwa pieszym i potrącili przechodzących na przejściu dla pieszych, w wyniku czego nastąpiła śmierć pieszych (przestępstwa z art. 177 § 2 kk).

Kwestią linii obrony – ale także administratora drogi na przyszłość – pozostaje stan oznaczenia przejść dla pieszych i poprawa widoczności osób z nich korzystających, szczególnie na przejściach nieoznakowanych.

Kategorie
Odszkodowania od władzy Szkody medyczne

COVID-19 a szkody medyczne

Ostatnio wiele się o tym pisze – ale wciąż warto przypominać, że szczególne okoliczności związane z COVID-19 mogą wpływać na krąg podmiotów odpowiedzialnych za szkodę medyczną, w stosunku do stanu sprzed epidemii.

Mogą do nich należeć:

  • Skarb Państwa, który może odpowiadać na zasadzie winy lub na zasadach słuszności;
  • placówka medyczna oraz jej ubezpieczyciel;
  • lekarz (np. w razie spełnienia się warunków odpowiedzialności karnej).