Kategorie
Kredyty frankowe O wyrokach sądowych Prawo w praktyce

FRANKI: SN W PEŁNYM SKŁADZIE O FRANKOWICZACH

Po dwóch przełożonych terminach i alarmie bombowym, 11 maja 2021 r. odbyło się w końcu posiedzenie pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego w sprawie pytań dotyczących sposobu rozstrzygania spraw kredytobiorców umów walutowych (tzw. frankowiczów) przeciwko bankom o unieważnienie umów lub stwierdzenie bezskuteczności niektórych zapisów umów oraz o zapłatę.

Oto lista pytań:

  1. Czy w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie wiąże konsumenta, możliwe jest przyjęcie, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów? (trzeba jednak stanowczo podkreślić, że wbrew stanowisku banków nie ma w prawie polskim ani europejskim przepisu, który mógłby zostać tu wprowadzony w miejsce niedozwolonych klauzul i dlatego należy albo umowę unieważnić, albo pozostawić w formie czysto złotówkowej);
  2. Czy w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego (to kredyt wyrażony w PLN i przeliczony do CHF przez bank celem zawyżania spłat) do takiej waluty umowa może wiązać strony w pozostałym zakresie?
  3. Czy w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu denominowanego (to kredyt wyrażony w CHF i przeliczany na PLN instrumentalnie przez bank w chwili wypłaty kredytu) w walucie obcej umowa ta może wiązać strony w pozostałym zakresie?
  4. Czy w przypadku nieważności lub bezskuteczności umowy kredytowej, w wykonaniu której bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają odrębne roszczenia z tytułu nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron, czy też powstaje jedynie jedno roszczenie, równe różnicy spełnionych świadczeń, na rzecz tej strony, której łączne świadczenie miało wyższą wysokość? (to pytanie powinno zostać rozstrzygnięte zgodnie z przebijającą się w Sądzie Najwyższym tzw. teorią dwóch kondykcji),
  5. Czy w przypadku nieważności lub bezskuteczności umowy kredytowej z powodu niedozwolonego charakteru niektórych jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się od chwili ich wypłaty? (pytanie to ma olbrzymie znaczenie dla ustalenia czy oprócz nieważności lub bezskuteczności kredytobiorcy będzie przysługiwała zapłata),
  6. Czy, jeżeli w przypadku nieważności lub bezskuteczności umowy kredytowej którejkolwiek ze stron przysługuje roszczenie o zwrot świadczenia spełnionego w wykonaniu takiej umowy, strona ta może również żądać wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych przez drugą stronę? (to pytanie Sąd Najwyższy powinien rozstrzygnąć negatywnie ponieważ te roszczenia banków są całkowicie bezpodstawne).

Te skomplikowane kwestie na przestrzeni ostatnich dwóch lat były przedmiotem wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. w sprawie Dziubak, oraz wyroków i uchwał SN (np. w sprawie wspomnianej już wyżej teorii dwóch kondykcji czyli odrębności roszczeń kredytobiorcy i banku a nie ich różnicy).

Ostatnio Sąd Najwyższy nadał tej teorii moc zasady prawnej.

Ujednolicenie odpowiedzi na te pytania ze strony Sądu Najwyższego pozwoli jeszcze łatwiej rozstrzygać sprawy w sądach powszechnych – a co za tym idzie kredytobiorcom łatwiej będzie określić:

  • czy bank zgodzi się na ugodę i jakiej treści, a jeśli nie – czego oczekiwać w związku z wniesieniem pozwu lub sprzeciwu od nakazu zapłaty ze strony banku,
  • w jaki sposób sformułować żądanie pozwu,
  • o jaką kwotę wystąpić i jak napisać uzasadnienie.
Kategorie
Kredyty frankowe O wyrokach sądowych

Franki: świetna najnowsza uchwała SN

Jako zwolennicy uwzględniania roszczeń frankowiczów w sporach z bankami bardzo się cieszymy, że Sąd Najwyższy po raz kolejny utrwalił w sprawach frankowych teorię zgodnie z którą konsument może dochodzić zwrotu kwot wpłaconych bankowi niezależnie od tego ile dotychczas mu wpłacił.

To znakomity argument dla tych, którzy nie zdążyli spłacić bankowi nawet należności głównej, czyli mówiąc innymi słowy – wierzytelność banku z tytułu wypłaty kredytu przewyższa wierzytelność kredytobiorcy z tytułu dotychczasowej spłaty.

Nie jest to jednak żadna przeszkoda do wystąpienia z pozwem o zapłatę tej kwoty, która została spłacona.

Jeśli zatem bank wypłacił 300.000 zł kredytu, a w chwili wystąpienia z pozwem konsument spłacił na rzecz banku kwotę 200.000 zł to i tak ma prawo do dochodzenia zwrotu całej kwoty 200.000 zł.

Przykład

Bank ma w tej sprawie ewentualne odrębne roszczenie o zwrot wypłaconej kwoty – ale jest ograniczony np. 3 letnim terminem przedawnienia roszczenia.

Jest to efekt uznania tzw. teorii dwóch kondykcji jako adekwatnej do rozpatrywania zwrotu tzw. bezpodstawnego wzbogacenia.

Ten kierunek orzeczniczy rozpoczął m. in. wyrok Sądu
Najwyższego z 11 grudnia 2019 r. (V CSK 382/18), omówiona wyżej uchwała zapadła 16 lutego 2021 r. (III CZP 11/20), a kolejnym silnym głosem SN na rzecz konsumentów ma być uchwała całej Izby Cywilnej SN zaplanowana na 25 marca 2021 r.

Kategorie
COVID-19 O wyrokach sądowych Odszkodowania Odszkodowania od władzy

COVID: nielegalny mandat

COVID-19 to temat-rzeka również dla prawników.

Z tego powodu w poprzednich wpisach pisałem o innych aspektach tego zagadnienia, a mianowicie, że koronawirus to powód do odszkodowania za przewlekłe postępowanie sądowe, że różnego rodzaju odszkodowanie może należeć się z tytułu kwarantanny.

Obecnie chciałem rozwinąć post, który dotyczył braku maseczki. Jak widać już w czerwcu pojawiały się orzeczenia, które uznawały mandaty za brak maseczki za nielegalne.

Następnie zaczęły zapadać wyroki w sprawach skarg obywateli na decyzje Sanepid. Dla zainteresowanych przytaczam niektóre wyroki.

  • 1. Wyrok WSA w Warszawie

W jednej z takich spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. VIII SA/WA 491/20) uznał, że nałożenie 5.000 zł kary było nielegalne bo naruszało art. 7, art. 52 ust. 1-3 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP (dotyczyło sprawy z kwietnia 2020 r.).

Sąd uznał, że nie doszło do realnego i bezpośredniego zagrożenia, a poza tym tak daleko idące ograniczenia nie mogły być nakładane rozporządzeniem.

Ponadto samo rozporządzenie wykraczało poza delegację w ustawie o chorobach zakaźnych i zapobieganiu zakażeń wśród ludzi. W stanie prawnym obowiązującym w kwietniu pozwalała ona bowiem nakładać jedynie obowiązki na osoby chore i podejrzane o chorobę.

  • 2. Wyrok WSA w Opolu

Podobny wyrok wydał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (sygn. II SA/Op 219/20), który uchylił decyzję wojewódzkiego inspektora sanitarnego w sprawie nałożenia kary w wysokości 10.000 zł. Fryzjer – w okresie obowiązywania zakazu świadczenia takich usług – strzygł klienta i w dodatku obaj przebywali bez maseczek. Fryzjer został ukarany mandatem i karą administracyjną.

Sąd uznał, że rozporządzenie dotyczące obostrzeń zostało wydane z naruszeniem Konstytucji RP, zwłaszcza art. 31 ust. 3 oraz art. 22 Konstytucji.

WSA w Opolu stwierdził wprost, że obostrzenia związane z ograniczeniem działania niektórych przedsiębiorców zostały wprowadzone z naruszeniem konstytucji, co uprawnia przedsiębiorców do dochodzenia odszkodowania za utracony zarobek.

  • 3. Wyrok WSA w Gliwicach

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję inspektora sanitarnego, który nałożył 5 tys. zł kary na mężczyznę za odmowę poddania się kwarantannie po przekroczeniu granicy nie poddał się. (sygn. akt III SA/Gl 421/20, wyrok z 12 stycznia 2021 r.).

Sąd w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku powołał się na argument który ma istotne znaczenie – a mianowicie taki, że skoro nie wprowadzono stanu klęski żywiołowej, to ograniczenia podstawowych wolności i praw człowieka nie mogą mieć miejsca (dotyczy to np. wolności osobistej czy swobody działalności gospodarczej).

Warto na te wyroki powoływać się w innych, podobnych sprawach.

Kategorie
COVID-19 Finanse w sprawach rodzinnych Odszkodowania od władzy Prawo w praktyce

Czy państwo ma prawo mnie wywłaszczyć?

Autostrady, linie kolejowe czy np. Centralny Port Komunikacyjny, to nie tylko inwestycje celu publicznego, ale również kolizje z własnością prywatną właścicieli nieruchomości (działek, gruntów rolnych, domów i mieszkań).

Warto odpowiedzieć sobie na aktualne pytania na ten temat:

  1. Czy w takich sytuacjach państwo może wywłaszczać właścicieli? TAK. Podstawą jest ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz.U.2020.1990 t.j., pełny tekst ustawy bezpłatnie do pobrania tutaj).
  2. W jakich przypadkach jest to możliwe? Np. gdy nie ma innej możliwości realizacji zatwierdzonej inwestycji celu publicznego. Co to znaczy? Dla właściciela może to np. oznaczać możliwość zaprezentowania argumentacji iż są możliwości inne niż pozbawienie go nieruchomości,
  3. czy jest to nieodwołalne? NIE. Decyzja starosty o wywłaszczeniu jest zawsze zaskarżalna odwołaniem do organu II instancji, a ta – do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a następnie do NSA.
  4. jak można przeciwdziałać wywłaszczeniu?
    1. Przede wszystkim wskazywać na inne możliwości realizacji inwestycji (bardzo duże pole manewru),
    2. Poza tym przeszkodą może być groźba eksmisji, która jest obecnie niemożliwa z uwagi na ustawę antycovidową (póki co nie ma od tego wyjątków, mimo że trwają prace parlamentarne pod kątem np. Centralnego Portu Komunikacyjnego),
    3. w związku z tym można w sądzie wykazywać niezgodność przepisów o eksmisji z Konstytucją i prawem Unii Europejskiej i żądać wstrzymania egzekucji,
    4. warto podkreślić, że trudniej jest wywłaszczyć nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym – np. nieposiadające księgi wieczystej, czy będące przedmiotem postępowań spadkowych,
    5. istotne jest wskazywanie na uchybienia proceduralne, dotyczące na przykład kodeksu postępowania administracyjnego, czy przepisów art. 48-52 ustawy o Centralnym Porcie Komunikacyjnym,
    6. kolejnym sposobem może być argumentacja, że niezbędna do wywłaszczenia jest jedynie część nieruchomości, a nie całość,
    7. można również zawrzeć dobrowolną umowę z władzą.
  5. O jakie odszkodowanie mogę walczyć w razie wywłaszczenia?
    1. w formie innej nieruchomości (również z dopłatą) albo w formie pieniężnej,
    2. w formie pieniężnej odszkodowanie rynkowe.
    3. Co to oznacza ? Istotne jest położenie, lokalizacja, wartość i stan, ceny gruntów i lokali w danej okolicy,
    4. ważne jest przeznaczenie i stan infrastuktury,
    5. warto zatem pamiętać, że działka inwestycyjna ma znacznie wyższą wartość niż działka rolna,
    6. przykładowo – dla Centralnego Portu Komunikacyjnego zasady wyliczania odszkodowań określa art. 47 ustawy o Centralnym Porcie Komunikacyjnym.

Niezależnie od tego, za działania władzy publicznej – nawet te zgodne z prawem, niezależnie od odszkodowania za wywłaszczenie, sąd może przyznać na zasadzie słuszności odrębne odszkodowanie.

Warto pamiętać, że przy tak ogromnym przedsięwzięciu istnieje szereg działań, które można podjąć indywidualnie i zbiorowo w celu uchronienia się od wywłaszczenia lub szkody majątkowej.

Kategorie
Finanse domowe Odszkodowania Odszkodowania od władzy Prawo w praktyce Spory pracownicze Szkody medyczne Wypadki drogowe

Zadośćuczynienie dla bliskich ciężko chorej osoby

Zapraszam do lektury tekstu z wtorkowej „Rzeczpospolitej”, w którym omawiam szanse otrzymania w sądzie zadośćuczynienia przez bliskich osoby w ciężkim stanie zdrowia. 🤔

Link do wydania internetowego: https://www.rp.pl/Rzecz-o-prawie/309019994-Michal-Burtowy-Sa-szanse-na-zadoscuczynienie-dla-bliskich-chorego.html

Kategorie
COVID-19 Odszkodowania Odszkodowania od władzy Prawo w praktyce Szkody medyczne

COVID: Odszkodowanie za kwarantannę?

Tak, to możliwe.

Przykłady można mnożyć, ale w tym wpisie skupię się na roszczeniach od Skarbu Państwa.

  1. Co z wadliwą decyzją?

Jak wiadomo – Skarb Państwa odpowiada za decyzje swoich organów, do których należą np. Inspekcja Sanitarna (tzw. sanepid) oraz Straż Graniczna. W razie błędów w decyzjach dotyczących kwarantanny (np. złe oznaczenie terminów błędy testów) albo innych nieprawidłowości (np. nieuzasadnione przedłużanie izolacji, opóźnienie w badaniu) można decyzję zaskarżyć odwołaniem, a nawet skargą do sądu administracyjnego.

Będzie to słuszne tym bardziej, jeśli wskutek decyzji dane osoby nie mogły dojechać opuścić kraju lub do niego wjechać, albo nie dojechały w terminie do miejsca zatrudnienia i straciły pracę lub zlecenie.

Gdy organ albo sąd administracyjny orzeknie, że decyzję wydano z naruszeniem prawa, poszkodowany będzie miał otwartą możliwość ubiegania się w sądzie o zadośćuczynienie i odszkodowanie za wydanie decyzji niezgodnej z prawem.

2. Odszkodowanie możliwe również bez decyzji

Gdy wskutek bezprawnej kwarantanny doszło do naruszenia wolności czy więzi rodzinnych (przymusowa izolacja), lub – przykładowo – utracono zarobek lub wyjazd wakacyjny, a powodem była działalność podmiotów leczniczych lub laboratoriów, możliwa jest również odpowiedzialność niezależna od decyzji administracyjnej. może również w niektórych przypadkach od razu wystąpić z powództwem o odszkodowanie (obejmującym np. zmniejszony zarobek) lub o zadośćuczynienie za naruszenie dobra osobistego, jakim jest wolność. 

Podstawą będzie art. 417 par. 1-2 Kodeksu cywilnego.

W pewnych przypadkach Kodeks cywilny daje możliwość uzyskania odszkodowania oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę także na zasadach słuszności. Do przykładowych mogą należeć sytuacje, gdy doszło do niezdolności poszkodowanego do pracy lub znajduje się on w ciężkim położeniu materialnym.

W tym kontekście warto także pamiętać, że sądy wydają rozstrzygnięcia uznające nakładane przez organy władzy obostrzenia za nielegalne.

Inną, poważną grupą roszczeń są te, które wiążą się z odpowiedzialnością za zarażenie koronawirusem.

Kategorie
Finanse domowe Finanse w sprawach rodzinnych Odszkodowania Prawo w praktyce Spory pracownicze

Prawo karne a odzyskanie kontaktów z dzieckiem

Czy prawidłowa realizacja wymaga wprowadzenia nowego typu przestępstwa do kodeksu karnego?

Czy suma przymusowa przewidziana w przepisach dotyczących procesu cywilnego nie wystarczy?

Czy za utrudnianie kontaktów należy się odszkodowanie od państwa?

O tym w najnowszym numerze czasopisma „Prokuratura i Prawo”.

Kategorie
Odszkodowania Szkody medyczne

Sąd nie może bezkrytycznie podeprzeć się złą opinią biegłych

Tak wynika z praktyki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, który powołuje się na prawa człowieka staje niejednokrotnie po stronie ofiar.

Jeśli w sprawie – na przykład błędu medycznego – biegli wydadzą opinię niejasną, niepełną, sprzeczną lub nienależycie uzasadnioną, a sąd nie wysłucha należycie zarzutów i powództwo oddali, to można szukać sprawiedliwości w Strasburgu.

Podstawą mogą być przepisy odnoszące się do sfery prawa materialnego i podstawowych wolności, jak np. art. 2 EKPC (prawo do życia) lub art. 8 EKPC (prawo do ochrony i poszanowania więzi rodzinnych).

Można także art. 6 EKPC (prawo do rzetelnego procesu) lub art. 13 EKPC (prawo do skutecznego środka odwoławczego).

Należy pamiętać, że przepisy EKPC mogą zostać uznane za złamane przez władze publiczne (w tym sądy krajowe) nie tylko w razie zachowania sprzecznego z nimi wprost, ale również jeśli z kontekstu będzie wynikać, że instytucje te jedynie pozornie były przestrzegane.

W razie uznania przez ETPC Trybunał złamania praw człowieka, może zostać zasądzone zadośćuczynienie.

Kategorie
Odszkodowania Prawo w praktyce

Odszkodowanie od biegłego?

Strona umowy szukała sprawiedliwości w sądzie, który zasięgnął opinii biegłego.

Sąd orzekający w sprawie oparł się na opinii biegłego, która wbrew faktom potwierdziła zgodność wygranych prac ze sztuką budowlaną oraz projektem. Na tej podstawie strona sprawę przegrała.

Po tym, jak ujawniły się liczne wady budynku, pokrzywdzona fałszywą opinią strona wystąpiła z pozwem o odszkodowanie od biegłej.

Sądy obu instancji oddaliły powództwo, ale sprawa trafiła do SN, który zwrócił sprawę do ponownego rozpoznania, nakazując nie tylko sprawę rozstrzygnąć, ale przedtem przeprowadzić dowód z instytutu aby zweryfikować prawdziwość opinii pozwanej biegłej.

Po dalszych kilkuletnich perturbacjach powód ostatecznie otrzymał od pozwanej biegłej odszkodowanie w wysokości 80.000 zł wraz z odsetkami i kosztami.

Kategorie
COVID-19 Windykacja firmowa

Ułatwienia dla spółek handlowych

Tarcze antywirusowe 1.0 oraz 2.0 usprawniły nieco funkcjonowanie spółek handlowych – pozwalając na dostosowanie się do współczesnej techniki oraz ułatwiając składanie sprawozdań finansowych.

Przepisy te wynikają z ograniczeń związanych z pandemią Covid-19, ale niektóre z nich i tak przydadzą się w ich działaniu spółek na przyszłość (dotyczy to także windykacji).

Ułatwienia obejmują wszystkie najważniejsze organy spółek handlowych – zgromadzenia wspólników, walne zgromadzenia, zarządy i rady nadzorcze.

Zmiany umożliwiły zdalny udział w zgromadzeniach wspólników, walnych zgromadzeniach akcjonariuszy, posiedzeniach zarządów i rad nadzorczych. Można w nich uczestniczyć z dowolnego miejsca za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Ponadto, każda spółka publiczna została zobowiązana do zapewnienia transmisji obrad walnego zgromadzenia w czasie rzeczywistym. Wydaje się, że w praktyce transmisja powinna się odbywać poprzez udostępnienie linka do konferencji na stronie internetowej spółki, ale do chwili obecnej nie pojawiły się szczegółowe wytyczne w tym zakresie (informacja z portalu www.ey.com).

Są to rozwiązania, o które spółki od dawna walczyły, gdyż wiele niepotrzebnych sporów wywoływał brak podstawy prawnej do organizowania tych czynności w formie tele- i wideokonferencji, co miało miejsce ale częściej na podstawie postanowień aktów założycielskich.

Po drugie – ze względu na to, że Covid-19 przypada na okres sporządzania, zatwierdzania i składania sprawozdań finansowego za 2019 r., podmiotom zobowiązanym wydłużono te terminy.

Najważniejsze terminy, jakie zostały przedłużone to:

  • termin na zamknięcie ksiąg rachunkowych (o 3 miesiące, a dla podmiotów objętych nadzorem finansowym o 2 miesiące),
  • termin na sporządzenie zestawienia obrotów i sald kont księgi głównej na koniec roku obrotowego (o 90 dni, a dla podmiotów objętych nadzorem finansowym o 60 dni),
  • termin na zakończenie inwentaryzacji (90 dni, a dla podmiotów objętych nadzorem finansowym o 60 dni),
  • termin na sporządzenie rocznego sprawozdania finansowego, w tym do sprawozdań sporządzanych na innych dzień bilansowy oraz sprawozdań z działalności jednostki (o 3 miesiące, a dla podmiotów objętych nadzorem finansowym o 2 miesiące),
  • termin na zatwierdzenie rocznego sprawozdania finansowego (o 3 miesiące, a dla podmiotów objętych nadzorem finansowym o 2 miesiące).