Kategorie
COVID-19 Finanse w sprawach rodzinnych Odszkodowania od władzy Prawo w praktyce

Czy państwo ma prawo mnie wywłaszczyć?

Autostrady, linie kolejowe czy np. Centralny Port Komunikacyjny, to nie tylko inwestycje celu publicznego, ale również kolizje z własnością prywatną właścicieli nieruchomości (działek, gruntów rolnych, domów i mieszkań).

Warto odpowiedzieć sobie na aktualne pytania na ten temat:

  1. Czy w takich sytuacjach państwo może wywłaszczać właścicieli? TAK. Podstawą jest ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz.U.2020.1990 t.j., pełny tekst ustawy bezpłatnie do pobrania tutaj).
  2. W jakich przypadkach jest to możliwe? Np. gdy nie ma innej możliwości realizacji zatwierdzonej inwestycji celu publicznego. Co to znaczy? Dla właściciela może to np. oznaczać możliwość zaprezentowania argumentacji iż są możliwości inne niż pozbawienie go nieruchomości,
  3. czy jest to nieodwołalne? NIE. Decyzja starosty o wywłaszczeniu jest zawsze zaskarżalna odwołaniem do organu II instancji, a ta – do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a następnie do NSA.
  4. jak można przeciwdziałać wywłaszczeniu?
    1. Przede wszystkim wskazywać na inne możliwości realizacji inwestycji (bardzo duże pole manewru),
    2. Poza tym przeszkodą może być groźba eksmisji, która jest obecnie niemożliwa z uwagi na ustawę antycovidową (póki co nie ma od tego wyjątków, mimo że trwają prace parlamentarne pod kątem np. Centralnego Portu Komunikacyjnego),
    3. w związku z tym można w sądzie wykazywać niezgodność przepisów o eksmisji z Konstytucją i prawem Unii Europejskiej i żądać wstrzymania egzekucji,
    4. warto podkreślić, że trudniej jest wywłaszczyć nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym – np. nieposiadające księgi wieczystej, czy będące przedmiotem postępowań spadkowych,
    5. istotne jest wskazywanie na uchybienia proceduralne, dotyczące na przykład kodeksu postępowania administracyjnego, czy przepisów art. 48-52 ustawy o Centralnym Porcie Komunikacyjnym,
    6. kolejnym sposobem może być argumentacja, że niezbędna do wywłaszczenia jest jedynie część nieruchomości, a nie całość,
    7. można również zawrzeć dobrowolną umowę z władzą.
  5. O jakie odszkodowanie mogę walczyć w razie wywłaszczenia?
    1. w formie innej nieruchomości (również z dopłatą) albo w formie pieniężnej,
    2. w formie pieniężnej odszkodowanie rynkowe.
    3. Co to oznacza ? Istotne jest położenie, lokalizacja, wartość i stan, ceny gruntów i lokali w danej okolicy,
    4. ważne jest przeznaczenie i stan infrastuktury,
    5. warto zatem pamiętać, że działka inwestycyjna ma znacznie wyższą wartość niż działka rolna,
    6. przykładowo – dla Centralnego Portu Komunikacyjnego zasady wyliczania odszkodowań określa art. 47 ustawy o Centralnym Porcie Komunikacyjnym.

Niezależnie od tego, za działania władzy publicznej – nawet te zgodne z prawem, niezależnie od odszkodowania za wywłaszczenie, sąd może przyznać na zasadzie słuszności odrębne odszkodowanie.

Warto pamiętać, że przy tak ogromnym przedsięwzięciu istnieje szereg działań, które można podjąć indywidualnie i zbiorowo w celu uchronienia się od wywłaszczenia lub szkody majątkowej.

Kategorie
COVID-19 Prawo w praktyce

Rozprawy cywilne online

Tarcza 3.0 wprowadziła nowe zasady do procesu cywilnego, zgodnie z którymi w okresie stanów epidemicznych z powodu COVID-19 oraz w ciągu 1 roku od odwołania ostatniego z nich:

  • rozprawę przeprowadza się co do zasady na odległość (czyli strony mogą łączyć się z sądem z domu, za pomocą komunikatorów internetowych),
  • sąd może zdecydować o rozprawie z udziałem stron w budynku sądu o ile zdecyduje że nie jest to nadmierne zagrożenie – na decyzję sądu można wpływać składając umotywowany wniosek;
  • w skrajnych przypadkach może odbyć się posiedzenie niejawne (czyli bez żadnego udziału stron). Na to przysługuje sprzeciw w terminie 7 dni od zawiadomienia;

Ponadto możliwe będzie wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym.

Ponadto istnieją większe możliwości rozpoznania apelacji oraz skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Kategorie
COVID-19 Prawo w praktyce

Bieg terminów cywilnych i administracyjnych

Do dnia 24 maja 2020 r. mocą ustawy wstrzymane były terminy w postępowaniach cywilnych (i administracyjnych). Od tego dnia przywraca się ich bieg.

Dotyczyło to terminów prawa materialnego (np. przedawnienia, terminów zawitych), jak również terminów procesowych.

Istotne konsekwencje to:

  • jeśli termin został wstrzymany czyli nie rozpoczął biegu wcale (np. wezwanie zostało odebrane w trakcie obowiązywania przepisu o zatrzymaniu terminów) to termin rozpoczyna bieg od dnia 24 maja 2020 r.,
  • jeśli termin uległ zawieszeniu w trakcie biegu (np. zobowiązanie/wezwanie zostało odebrane 4 dni przed wstrzymaniem terminu), to pozostały 3 dni do jego upływu i biegną one dalej od dnia 24 maja 2020 r.

Należy zatem niezwłocznie podjąć stosowne czynności, z tym że w razie gdyby dochowanie termin sądowego było niemożliwe bez winy strony to należy złożyć wniosek o jego przedłużenie, a jeśli termin procesowy już minął – wniosek o jego przywrócenie.